Axit nitric (HNO3) - Công Thức, Tính Chất, Ứng Dụng

AxitEN: Nitric acidM = 63.01 g/mol

Thông tin cơ bản

Công thức hóa học: HNO3
Tên tiếng Việt: Axit nitric
Tên tiếng Anh: Nitric acid
Phân loại: Axit
Phân tử khối: M = 63.012 u (63.012 g/mol)
Trạng thái: Lỏng
Màu sắc: Không màu (tinh khiết), vàng nâu (khi để lâu do phân hủy thành NO2)
Mùi: Mùi xốc
Khối lượng riêng: 1,51 g/cm³ (đặc 68%)
Nhiệt độ nóng chảy: –42°C
Nhiệt độ sôi: 83°C
Độ tan: Tan vô hạn trong nước

Mô tả

Axit nitric là một axit mạnh có tính oxi hóa rất mạnh. HNO3 phản ứng với hầu hết kim loại (trừ Au, Pt) tạo muối nitrat, không giải phóng H2 mà giải phóng các oxit nitơ (NO, NO2, N2O, N2, NH4NO3 tùy nồng độ).

Cách tính phân tử khối HNO3

Phân tử khối của HNO3 được tính bằng tổng nguyên tử khối của các nguyên tố theo chỉ số:

Nguyên tố	Số nguyên tử	NTK (u)	Tích
H (Hiđro)	1	1.008	1.008
N (Nitơ)	1	14.007	14.007
O (Oxi)	3	15.999	47.997
Tổng phân tử khối M			63.012 u

→ 1 mol HNO3 có khối lượng 63.01 gam.

Ứng dụng của Axit nitric

Sản xuất phân đạm (NH4NO3, Ca(NO3)2)
Sản xuất thuốc nổ (TNT, nitroglixerin)
Sản xuất thuốc nhuộm, dược phẩm
Tinh chế kim loại quý

Lưu ý an toàn

⚠️ Cảnh báo: Tính oxi hóa rất mạnh, gây bỏng nặng, ăn mòn nhiều kim loại. Hơi nâu NO2 độc.

Phương trình hóa học liên quan đến HNO3

Dưới đây là một số phản ứng hóa học phổ biến liên quan đến HNO3 trong chương trình phổ thông:

Cu + HNO3 -> Cu(NO3)2 + NO + H2O

Cu tác dụng với HNO₃ loãng tạo khí NO không màu, hóa nâu trong không khí.

Cu + HNO3 -> Cu(NO3)2 + NO2 + H2O

Cu tác dụng với HNO₃ đặc tạo khí NO₂ màu nâu đỏ.

Fe + HNO3 -> Fe(NO3)3 + NO + H2O

AgNO3 + HCl -> AgCl + HNO3

NO2 + H2O -> HNO3 + NO

NO2 + H2O + O2 -> HNO3

Bước cuối sản xuất HNO₃ trong công nghiệp.

Fe + HNO3 -> Fe(NO3)3 + NO2 + H2O

Fe3O4 + HNO3 -> Fe(NO3)3 + NO + H2O

FeO + HNO3 -> Fe(NO3)3 + NO + H2O

S + HNO3 -> H2SO4 + NO2 + H2O

Oxi hóa lưu huỳnh bằng HNO₃ đặc.

P + HNO3 -> H3PO4 + NO2 + H2O

C + HNO3 -> CO2 + NO2 + H2O

Tài liệu tham khảo

Câu hỏi thường gặp

Axit nitric là gì?

Công thức hóa học của axit nitric là gì?

Công thức hóa học của Axit nitric là HNO3, có phân tử khối M = 63.01 u (tức 63.01 g/mol).

Axit nitric có tính chất vật lý như thế nào?

Trạng thái: Lỏng. Màu sắc: Không màu (tinh khiết), vàng nâu (khi để lâu do phân hủy thành NO2). Mùi: Mùi xốc. Khối lượng riêng: 1,51 g/cm³ (đặc 68%). Độ tan: Tan vô hạn trong nước

Axit nitric có ứng dụng gì trong đời sống?

Một số ứng dụng quan trọng: Sản xuất phân đạm (NH4NO3, Ca(NO3)2); Sản xuất thuốc nổ (TNT, nitroglixerin); Sản xuất thuốc nhuộm, dược phẩm; Tinh chế kim loại quý.

Axit nitric có nguy hiểm không?

Tính oxi hóa rất mạnh, gây bỏng nặng, ăn mòn nhiều kim loại. Hơi nâu NO2 độc.