Cân bằng phương trình C2H2 -> C6H6
Trime hóa axetilen tạo benzen.
Hoặc thử:
Phương trình đã cân bằng
3C2H2 →C xt, 600°C C6H6
Khác
Ứng dụng: Trime hóa axetilen tạo benzen.
Lời giải từng bước
1
Liệt kê các nguyên tố tham gia phản ứng
Các nguyên tố có mặt trong phương trình: C, H.
2
Đếm số nguyên tử ban đầu (chưa có hệ số)
Khi chưa thêm hệ số (tức tất cả hệ số = 1), số nguyên tử mỗi nguyên tố ở hai vế:
| Nguyên tố | Vế trái | Vế phải | Cân bằng? |
|---|---|---|---|
| C | 2 | 6 | ✗ |
| H | 2 | 6 | ✗ |
Nếu số nguyên tử của một nguyên tố ở hai vế chưa bằng nhau, ta cần thêm hệ số phù hợp để cân bằng. Lưu ý: chỉ được thay đổi hệ số (số đứng trước công thức), không bao giờ thay đổi chỉ số (số nhỏ ở dưới ký hiệu).
3
Chọn thứ tự cân bằng
Mẹo: nên cân bằng các nguyên tố xuất hiện ở ít công thức nhất trước, và để H, O cân bằng cuối cùng (vì chúng thường xuất hiện ở nhiều công thức và H₂O ở vế sản phẩm dễ điều chỉnh).
Thứ tự cân bằng đề xuất: C → H.
4
Cân bằng nguyên tố C
Đếm số nguyên tử C ở hai vế (với hệ số đã chọn):
- Vế trái: 3×2 = 6 = 6 nguyên tử C
- Vế phải: 6 = 6 = 6 nguyên tử C
✓ Nguyên tố C đã cân bằng.
5
Cân bằng nguyên tố H
Đếm số nguyên tử H ở hai vế (với hệ số đã chọn):
- Vế trái: 3×2 = 6 = 6 nguyên tử H
- Vế phải: 6 = 6 = 6 nguyên tử H
✓ Nguyên tố H đã cân bằng.
✓
Kết quả cuối cùng
Phương trình đã cân bằng:
3C2H2 →C xt, 600°C C6H6
Bảng kiểm tra nguyên tử
Kiểm tra định luật bảo toàn nguyên tố: số nguyên tử của mỗi nguyên tố phải bằng nhau ở hai vế.
| Nguyên tố | Vế trái | Vế phải | Cân bằng |
|---|---|---|---|
| C | 6 | 6 | ✓ |
| H | 6 | 6 | ✓ |
Thông tin phản ứng
- Khác: Phản ứng hóa học.
- Điều kiện: C xt, 600°C
Tóm tắt phương trình
- Phương trình chưa cân bằng: C2H2 -> C6H6
- Phương trình đã cân bằng: 3C2H2 → C6H6
- Loại phản ứng: Khác
- Các nguyên tố tham gia: C (Cacbon), H (Hiđro)
- Chương trình: lớp 11, Hidrocacbon
- Điều kiện phản ứng: C xt, 600°C
Phân tích loại phản ứng
Phản ứng C2H2 -> C6H6 được phân loại là phản ứng khác. Phản ứng hóa học.
Ứng dụng thực tế của phản ứng
Trime hóa axetilen tạo benzen.
Mẹo nhớ và lưu ý cân bằng
- Bước 1: Đếm số nguyên tử mỗi nguyên tố ở hai vế. Bắt đầu cân bằng từ nguyên tố xuất hiện ít nhất, hoặc kim loại, rồi đến phi kim, cuối cùng là H và O.
- Bước 2: Chỉ được thay đổi hệ số (số trước công thức), không được thay đổi chỉ số (số nhỏ trong công thức). Nếu đổi chỉ số sẽ thành chất khác.
- Bước 3: Sau khi cân bằng, rút gọn các hệ số về tỉ lệ nguyên dương nhỏ nhất. Tổng số nguyên tử mỗi nguyên tố ở hai vế phải bằng nhau.
Các phương trình tương tự
Học sinh có thể tham khảo thêm các phương trình liên quan dùng chung nguyên liệu hoặc sản phẩm:
C2H2 + O2 -> CO2 + H2O
Phản ứng cháy của axetilen sinh nhiệt cực cao (~3000°C), được dùng trong hàn cắt kim loại.
C6H6 + O2 -> CO2 + H2O
C2H2 + H2 -> C2H4
C2H2 + H2 -> C2H6
C2H2 + H2O -> CH3CHO
Phản ứng cộng nước vào axetilen tạo axetalđehit (Kucherov).
C2H2 + HCl -> C2H3Cl
Điều chế vinyl clorua — monome cho PVC.
Tài liệu tham khảo
- Cách cân bằng phương trình hóa học — 4 phương pháp
- Cân bằng phương trình oxi hóa khử
- Cân bằng phương trình có ngoặc
- Các lỗi sai khi cân bằng PTHH
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố
- Bảng hóa trị các nguyên tố
- Bảng tính tan
Câu hỏi thường gặp
Cân bằng phương trình C2H2 -> C6H6 như thế nào?
Phương trình C2H2 -> C6H6 được cân bằng bằng phương pháp ma trận, kết quả: 3C2H2 → C6H6. Tổng số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế bằng nhau, tuân thủ định luật bảo toàn khối lượng.
Phản ứng C2H2 -> C6H6 thuộc loại phản ứng nào?
Phản ứng này thuộc loại Khác. Phản ứng hóa học.
Điều kiện để phản ứng C2H2 -> C6H6 xảy ra là gì?
Phản ứng C2H2 -> C6H6 xảy ra với điều kiện: C xt, 600°C.
Phương trình C2H2 -> C6H6 thường gặp trong chương trình nào?
Đây là phương trình hóa học thuộc chương trình lớp 11, chuyên đề Hidrocacbon.
Phản ứng C2H2 -> C6H6 có ứng dụng gì trong thực tế?
Trime hóa axetilen tạo benzen.